Το Graffiti ως Εναλλακτική Μορφή Τέχνης

Ιστορικά το graffiti υπάρχει από πολύ παλιά σε μια πρώιμη εκδοχή. Στην αρχαία Ρώμη υπήρχαν συνθήματα γραμμένα στους τοίχους. Όπως επίσης και στο Σινικό Τείχος. Ένας ορισμός που θα μπορούσε να δοθεί είναι η επιγραφή κειμένων, συνθημάτων ή και ζωγραφιών σε δημόσιους χώρους.

Στην πιο σύγχρονή του μορφή αναπτύχθηκε την περίοδο του κινήματος της χιπ χοπ. Θεωρείται μάλιστα μέρος της κουλτούρας της. Πιο πρωτοποριακή εποχή των graffiti θεωρείται από πολλούς η περίοδος μεταξύ 1971 και 1974. Στην περιοχή του Μανχάταν την περίοδο της μεγάλης μετανάστευσης υπήρξε ο Ελληνοαμερικανικής καταγωγής καλλιτέχνης TAKI183. Σκοπός του ήταν να αφυπνίσει τον κόσμο και να λάβει την προσοχή των ΜΜΕ. Κάτι το οποίο κατάφερε με την συμβολή του κόσμου το 1971, όταν και του αφιέρωσαν ένα άρθρο στους New York Times.

Πλέον στις μέρες μας το είδος αυτό δεν θεωρείται ξένο και συχνά ιδιοκτήτες σπιτιών το επιλέγουν ως τρόπο διακόσμησης. Υπάρχουν τα graffiti που χρησιμοποιούνται από αναρχικούς για να στείλουν μηνύματα προς την εξουσία. Είναι και αυτά όμως που γίνονται για σκοπούς ωραιοποίησης κάποιου χώρου. Στο πέρασμα των χρόνων έχουν δημιουργηθεί κοινότητες με κάποιους άτυπους κανόνες. Για παράδειγμα κάθε έργο graffiti φέρει την υπογραφή του δημιουργού του.

Επίσης, δεν μπορεί σε ένα υφιστάμενο σχέδιο να αποτυπωθεί κάποιο άλλο. Η μόνη περίπτωση που γίνεται κάτι τέτοιο είναι αν έχει παρέλθει η πάροδος του χρόνου και το σχέδιο έχει ξεθωριάσει. Αλλά και πάλι θα πρέπει να συμφωνήσει και ο καλλιτέχνης που το έχει φτιάξει. Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι τοίχοι που είναι μόνο για καλούς γκραφίστες. Οι άγραφοι κανόνες είναι πολλοί και όποιος θέλει να ακολουθήσει το graffiti μαθαίνει να τους τηρεί πιστά.

Μια νέα τεχνοτροπία που φαίνεται να κερδίζει έδαφος είναι και αυτή του στένσιλ. Πρόκειται για ένα είδος γρήγορου γκράφιτι. Είναι ένα κομμάτι ξύλο ή πλαστικό το οποίο κόβεται και δημιουργείται ένα σχέδιο. Τοποθετείται στην επιφάνεια του τοίχου και ψεκάζεται με σπρέι μπογιάς αφήνωντας έτσι το αποτύπωμα. Η τεχνική αυτή ακολουθείται πιστά από τον Βρετανό καλλιτέχνη Banksy.

Η υπογραφή του καλλιτέχνη παίζει σημαντικό ρόλο στην δημιουργία ενός γκράφιτι. Είναι ο μόνος τρόπος αναγνώρισης των σχεδίων ενός καλλιτέχνη. Γι αυτό και η υπογραφή αυτή έχει χαρακτηριστεί ως «tag». Γίνεται με σπρέι ή με μαρκαδόρο συνήθως μέσα στο ίδιο το γκράφιτι ή κάτω σε μια άκρη. Ως επι το πλείστον είναι πιο μικρή από τη ζωγραφιά. Για τα ελληνικά δεδομένα γνωστός γκραφίστας ήταν και ο Ίνο, ο οποίος γεννήθηκε στον Πειραιά.

Σε γενικές γραμμές τα γκράφιτι που έχουν κατακλύσει δρόμους και στενά χαρακτηρίζονται από κάποιους ως μια μορφή βανδαλισμού. Ειδικότερα βέβαια κάποια από τα οποία το περιεχόμενό τους είναι υβριστικό ή προκλητικό. Επειδή συνήθως η τέχνη αυτή ακολουθείται από νέους είναι εύκολο να χαρακτηριστεί.

Δεν είναι εύκολο να κρίνουμε αυτά τα έργα, γιατί κάτι τέτοιο υπονοεί ότι βγαίνουμε από τους νόμους και τα τετριμμένα. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι κάτι τέτοιο ήταν και η ζωγραφική ή οποιαδήποτε άλλη τέχνη στην απαρχή της. Ίσως κάποια μέρα η τέχνη αυτή να αποκτήσει τη δικιά της θέση στην καθόλα «νόμιμη κοινωνία» που ζούμε.